Ficciones

Bazı kitaplar okunur ve rafa kaldırılır. Bazıları ise bir yolculuğun parçası hâline gelir. Jorge Luis Borges’in Ficciones‘ı benim için ikinci gruba ait oldu.

JLB Ficciones kitabıyla bana İspanya seyahatimde yol arkadaşı oldu. Barselona’nın kalabalık caddelerinde, metro yolculuklarında, meydanlarda, kafelerde ve Granada’nın büyüleyici atmosferinde sayfalarını açtım. Son sayfalarını ise dönüş yolunda, uçağın içinde okudum. Böylece kitap, seyahatimin ayrılmaz bir parçası hâline gelmişti.

Borges’in metinleriyle İspanya’nın tarihî şehirleri arasında beklemediğim bir uyum vardı. Barselona’da sokaklar birbirine açılıyor, her köşenin ardında yeni bir hikâye beliriyordu. Granada’da ise Elhamra’nın avlularında ve dar sokaklarında dolaşırken Borges’in labirentleri aklıma geliyordu. Onun öykülerindeki sonsuz koridorlar, aynalar ve hayalî kütüphaneler, karşıma çıkan taş duvarlar ve yüzyılların biriktirdiği hikâyelerle tuhaf bir şekilde birleşiyordu.

Ficciones sıradan bir öykü kitabından çok daha fazlası bence. Borges özellikle bu eserinde çoğu zaman olay anlatmaktan çok fikirlerle oynuyor. Bir öykünün içinde başka bir kitap, o kitabın içinde başka bir dünya ve o dünyanın içinde yeni ihtimaller açılıyor. Okur olarak bazen bir hikâyenin içinde dolaşmaktan çok düşüncenin içinde yürüdüğümü hissettim.

Bu kitap Borges’le ilk karşılaşmam değil elbette. Ficciones, ondan okuduğum altıncı eser. Buna rağmen hâlâ beni şaşırtmayı, zihnimi yeni koridorlara sürüklemeyi başardı. Belki de Borges’in büyüsü de tam olarak burada yatıyor: Her kitabında aynı evrene dönüyor gibi görünürsünüz; aynalar, labirentler, sonsuzluklar ve hayalî kitaplar yine karşınızdadır. Ama her dönüşte o evreni biraz daha farklı görürsünüz. İspanya yolculuğum sona ererken Ficciones‘ın son sayfasını kapattım. Fakat Borges’in açtığı soruların ve yolların henüz kapanmadığını hissediyorum. Sanırım onun kitapları gerçekten bitmiyor; yalnızca okurun zihninde başka bir biçimde yaşamaya devam ediyor.