Düşüş

Albert Camus’nün Düşüş‘ü, alışıldık roman kalıplarının dışında kalan eserlerden biri. Bir kere anlatım biçimi klasik roman üslubundan çok uzak. Camus, roman yazmaktan çok okuruyla uzun bir hesaplaşmaya girişmiş gibi..

Roman boyunca yalnızca Jean-Baptiste Clamence konuşuyor. Karşısındaki kişinin tek bir cümlesini duymuyoruz. Buna rağmen “dostum”, “sevgili dostum”, “azizim” gibi hitaplarla o sessiz karakter giderek ete kemiğe bürünüyor. Bir noktadan sonra, o karakterin aslında okurun kendisi olduğunu fark ediyorsunuz. Clamence’ın karşısındaki sandalyeye oturuyor, onu dinliyor ve istemeden de olsa sorgusuna ortak oluyorsunuz. Bu yönüyle Düşüş, klasik anlamda bir roman olmasının ötesinde tek kişilik uzun bir itiraf, hatta okuru da içine çeken bir vicdan muhasebesi.

Camus’nün kullandığı alegorik anlatım da romanın en dikkat çekici yönlerinden biri. Amsterdam, sisli kanalları ve bitmek bilmeyen yağmurlarıyla Clamence’ın iç dünyasının yansıması. Köprüler, kanallar, su, hatta romanın geçtiği bar bile yalnızca mekân olmaktan çıkıp sembolik anlamlar kazanıyor. Romanın merkezindeki “düşüş” de fiziksel bir olaydan çok ahlaki ve varoluşsal bir çöküşü temsil ediyor. Camus, doğrudan söylemek yerine semboller aracılığıyla konuşturmayı tercih ediyor ve bu nedenle eser, ilk okumada tüm katmanlarını ele vermeyen metinlerden biri hâline geliyor. Bununla birlikte, romanın beni en çok zorlayan tarafı da tam burada başladı. Camus’nün felsefi yoğunluğu zaman zaman anlatının önüne geçiyor. Clamence’ın uzun monologları, özellikle ikinci yarıda yer yer tekrar hissi uyandırıyor. Anlatılmak istenen düşünceler güçlü olsa da bazı bölümlerde aynı fikirlerin farklı örneklerle yeniden dile getirildiği izlenimine kapıldım. Bu durum, romanın ritmini zaman zaman yavaşlatıyor.

Düşüş, asıl gücünü, okurla kurduğu ilişkiden alıyor bence. Camus, bizi dışarıdan bir tanık olarak bırakmıyor; Clamence’ın muhatabı hâline getiriyor adeta.  Ve belki de Düşüş‘ün en büyük başarısı burada yatıyor.