Hayy bin Yakzan

İbn Tufeyl’in Hayy bin Yakzan’ı, insanın yalnızlığı ile aklı arasındaki mucizevi bağı ilginç bir şekilde açığa çıkartıyor. Kitap, felsefi bir metin olmasının ötesinde, insanı kendi içsel yalnızlığına ve düşünme kapasitesine dair derin bir tefekküre sürüklüyor.

Issız bir adada bir antilobun emzirmesiyle büyüyen Hayy’ın, çocukluktan olgunluğa adım adım ilerlerken çevresini gözlemleme biçimi büyüleyici. Hicbir öğretmen, kitap ya da toplumsal öğreti olmadan; sırf merak etme, inceleme ve deneyimleme yoluyla doğanın kanunlarını, maddenin yapısını ve en nihayetinde aşkın olana ulaşması bana göre aklın en saf zaferi. Hayy’ın antilobun ölümünden sonra hayatın sırrını aramak için yaptığı o ilk ameliyat ve sonrasındaki soyut düşünceye geçiş evreleri, insanı hayrete düşüren cinsten…

Kitabın sonlarına doğru Absâl ve Salaman ile karşılaşması ve toplumun arasına karışması ise hikayeye bambaşka bir boyut katıyor. Saf tefekkürle ulaşılan hakikat ile toplumsal din ve gelenek anlayışı arasındaki farkı görmek, İbn Tufeyl’in çağının çok ötesinde bir zihne sahip olduğunu gösteriyor. Toplumun yüzeyselliği karşısında Hayy’ın tekrar kendi adasına dönmeyi seçmesi, günümüz dünyasının gürültüsünden kaçıp kendi kabuğuna çekilmek isteyen herkes için çok tanıdık bir duygu olsa gerek.

Hayy bin Yakzan, bize “İnsan hiçbir etken olmadan, sadece aklıyla nereye kadar gidebilir?” sorusunu sordurduğu için kütüphanemin en özel köşelerinden birine yerleşti. Felsefi yolculukları ve varoluş üzerine düşünmeyi seven herkesin mutlaka kendi adasına çekilip okuması gereken zamansız bir başyapıt.